Jak przygotować e-book zgodny z Europejskim Aktem o Dostępności (EAA) – praktyczny poradnik dla wydawców i autorów

Od 28 czerwca 2025 r. wszystkie e-booki sprzedawane w Unii Europejskiej – zarówno w modelu jednostkowym, jak i w ramach abonamentów – muszą spełniać wymogi Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA). To przełomowa zmiana, bo do tej pory wiele publikacji cyfrowych tworzono głównie pod kątem wyglądu i wygody, a nie pod kątem dostępności dla osób z niepełnosprawnościami.

Nowe przepisy nakładają na wydawców i autorów obowiązek dostosowania e-booków tak, aby mogły być swobodnie czytane przez osoby niewidome, słabowidzące czy korzystające z technologii wspierających. Niespełnienie tych wymogów oznacza nie tylko ryzyko odrzucenia publikacji przez dystrybutorów (np. Empik, Amazon, Apple Books), ale też potencjalne kary finansowe.

W tym poradniku pokażę Ci, jak krok po kroku przygotować e-book zgodny z EAA, jakie narzędzia warto wykorzystać oraz na co zwrócić uwagę w praktyce.

Najważniejsze wymogi EAA dotyczące e-booków

1. Kompatybilność z technologiami wspierającymi
   E-book musi poprawnie działać z czytnikami ekranu (np. NVDA, JAWS, VoiceOver), lupami ekranowymi czy syntezatorami mowy.
   
2. Struktura i nawigacja
   
   • Logiczne oznaczenie nagłówków (h1, h2, h3).
     
   • Spis treści wbudowany w plik EPUB (nie tylko strona tekstowa).
     
   • Poprawnie oznaczone akapity, listy, tabele i cytaty.
     
3. Opisy alternatywne (ALT)
   
   • Każdy obrazek, ilustracja czy wykres musi mieć opis alternatywny.
     
   • Grafiki dekoracyjne należy oznaczać jako „dekoracyjne”, by screen reader je pomijał.
     
4. Elastyczna typografia i kontrast
   
   • Czytelnik musi móc zmieniać rozmiar czcionki, jej rodzaj oraz kolory.
     
   • Tekst i tło muszą spełniać normy WCAG 2.1 AA w zakresie kontrastu.
     
5. Metadane o dostępności
   
   • W pliku EPUB należy umieścić informację, że publikacja spełnia wymogi EAA, np.:
     „Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)”.
     
6. Walidacja i testy
   
   • Plik musi przejść walidację w narzędziach sprawdzających poprawność EPUB 3 i dostępności (np. Ace by DAISY).
     

Wybór formatu – dlaczego EPUB 3 zamiast PDF?

Choć PDF wciąż jest popularny, nie spełnia standardów dostępności na poziomie wymaganym przez EAA. EPUB 3 to obecnie najbezpieczniejszy i rekomendowany format, ponieważ:

• opiera się na HTML5 i CSS3,
  
• obsługuje semantyczne znaczniki, nagłówki, spisy treści, metadane,
  
• pozwala na łatwe dodawanie ALT-ów i elastycznych stylów,
  
• jest wspierany przez czytniki ekranu i dystrybutorów.
  

Darmowe narzędzia do tworzenia dostępnych e-booków

1. Sigil
   
   • Open-source’owy edytor EPUB 2 i EPUB 3.
     
   • Umożliwia edycję kodu HTML oraz wizualną.
     
   • Idealny do dodawania metadanych, ALT-ów i struktury nagłówków.
     
   • https://sigil-ebook.com
     
2. Calibre
   
   • Darmowy menedżer i konwerter e-booków.
     
   • Pozwala konwertować pliki DOCX, HTML, ODT do EPUB 3.
     
   • Dobry do startu, ale wymaga późniejszej edycji w Sigilu.
     
   • https://calibre-ebook.com
     
3. Google Docs → EPUB
   
   • Możliwość eksportu dokumentu do formatu EPUB.
     
   • Proste, ale mniej elastyczne – wymaga późniejszego dopracowania w Sigilu.
     
4. Pressbooks (wersja open-source)
   
   • System oparty na WordPressie, pozwalający tworzyć książki i eksportować do EPUB 3.
     
   • Świetny do dłuższych publikacji, raportów czy materiałów edukacyjnych.
     
   • https://pressbooks.org
     
5. Ace by DAISY (walidator)
   
   • Oficjalne darmowe narzędzie do sprawdzania dostępności EPUB 3.
     
   • Wskazuje błędy (np. brak ALT-ów, złe nagłówki) i podpowiada poprawki.
     
   • https://daisy.org/tools/ace
     

Jak krok po kroku przygotować e-book zgodny z EAA?

1. Przygotowanie treści
   
   • Pisz w Wordzie, Google Docs czy LibreOffice, ale pamiętaj o logicznej strukturze (nagłówki, listy, akapity).
     
   • Zadbaj, aby grafiki miały podpisy i planowane ALT-y.
     
2. Eksport do EPUB 3
   
   • Skorzystaj z Calibre albo eksportu z Docs.
     
   • Otrzymany plik potraktuj jako wersję roboczą.
     
3. Edycja w Sigilu
   
   • Dodaj ALT-y do grafik (alt=”opis ilustracji”).
     
   • Upewnij się, że nagłówki są oznaczone poprawnie (h1, h2).
     
   • Wprowadź spis treści (TOC) oraz metadane o zgodności z EAA.
     
4. Testy i walidacja
   
   • Otwórz e-book w czytniku (np. Thorium Reader) i sprawdź, jak działa na screen readerze.
     
   • Użyj Ace by DAISY, aby wykryć błędy i popraw je w Sigilu.
     
5. Publikacja
   
   • Gotowy plik EPUB 3 wgrywasz do platformy (np. Empik, Amazon KDP, Cyfromarket).
     
   • Jeśli dystrybutor używa własnego walidatora, musisz przejść testy poprawności.
     

SEO i korzyści biznesowe dostępności e-booków

Dostosowanie e-booków do standardów EAA to nie tylko obowiązek prawny, ale też:

• lepsze pozycjonowanie – Google docenia treści dostępne i poprawnie ustrukturyzowane,
  
• większy zasięg – docierasz do osób niewidomych i słabowidzących,
  
• profesjonalny wizerunek – pokazujesz, że dbasz o inkluzywność,
  
• spokój prawny – unikasz kar i problemów z dystrybutorami.
  

Podsumowanie

Przygotowanie e-booka zgodnego z Europejskim Aktem o Dostępności (EAA) wymaga trochę pracy, ale dzięki darmowym narzędziom, takim jak Sigil, Calibre, Pressbooks i Ace by DAISY, proces jest w pełni wykonalny nawet dla małego wydawcy czy autora self-publishing.

Workflow w pigułce:
DOCX → konwersja do EPUB 3 (Calibre) → edycja i dodanie ALT-ów (Sigil) → walidacja (Ace by DAISY) → publikacja.

To inwestycja, która zwróci się nie tylko w zgodności z prawem, ale też w lepszym SEO, szerszym gronie odbiorców i profesjonalnym odbiorze Twojej marki.